Belangrijkste breden

• Myo-inositol is een voedingsstof die van nature in het lichaam voorkomt en betrokken is bij de signalering van insuline en FSH, mechanismen die een rol spelen bij de vruchtbaarheid.
• Bij vrouwen met PCOS of insulineresistentie wordt myo-inositolsuppletie geassocieerd met een hogere ovulatiefrequentie en een regulatie van de menstruatiecyclus.
• Myo-inositol bevordert de follikelrijping, terwijl een overschot aan D-chiro-inositol in de eierstokken wordt geassocieerd met een lagere kwaliteit van de eicellen.
• De best gedocumenteerde dosering in de wetenschappelijke literatuur is 4 g per dag, vaak gecombineerd met 400 µg foliumzuur in de context van vruchtbaarheid, gedurende minimaal 3 maanden.
• Het tolerantieprofiel is gunstig en myo-inositol wordt onder meer gedocumenteerd gebruikt bij vrouwen met een metabool risico, waaronder aan het begin van de zwangerschap.

Myo-inositol en vruchtbaarheid: welke voordelen zijn er om de bevruchting te vergemakkelijken?

De wens om zwanger te worden gaat vaak gepaard met een actieve zoektocht naar natuurlijke oplossingen om de kans op bevruchting te optimaliseren, vooral wanneer de menstruatiecyclus onregelmatig is of er een hormonale disbalans is vastgesteld. Onder de meest onderzochte actieve stoffen in deze context neemt myo-inositol een bijzondere plaats in: deze voedingsstof, die van nature in het lichaam voorkomt, is direct betrokken bij de mechanismen die de menstruatiecyclus regelen.

Veel vrouwen vragen zich vandaag de dag af of myo-inositol hun vruchtbaarheid daadwerkelijk kan ondersteunen, vooral bij het polycysteuse ovarie syndroom (PCOS). Dit artikel geeft een overzicht van de beschikbare wetenschappelijke gegevens, de werkingswijze van myo-inositol, de dosering en de profielen van vrouwen voor wie deze suppletie een gedocumenteerd voordeel biedt.

Wat is myo-inositol?

Myo-inositol neemt een bijzondere plaats in onder de voedingsstoffen die betrokken zijn bij de gezondheid van vrouwen: het komt van nature in het lichaam voor en is direct betrokken bij twee mechanismen die van belang zijn voor de vruchtbaarheid, insulinegevoeligheid en follikelrijping.

De aard van myo-inositol

Myo-inositol is een polyol (suiker) die behoort tot de inositolfamilie. Het is de meest voorkomende vorm in het lichaam (meer dan 95 %). Myo-inositol is strikt genomen geen vitamine, hoewel het lang werd gelijkgesteld aan vitamine B8.

Het lichaam beschikt over twee belangrijke bronnen van myo-inositol: voeding en endogene synthese. Voedingskundig komt het onder meer voor in fruit (citrusvruchten, meloen), volkorenproducten, peulvruchten en bepaalde ingewanden. Tegelijkertijd kan het lichaam zelf myo-inositol synthetiseren uit glucose in het bloed, voornamelijk in de nieren. Deze dubbele oorsprong verklaart waarom de inname van myo-inositol sterk varieert afhankelijk van de voedingsgewoonten en de metabole context van elke vrouw.

De functie van myo-inositol in het lichaam

Myo-inositol speelt de rol van cellulaire tweede boodschapper, wat betekent dat het betrokken is bij de overdracht van hormoonsignalen in de cellen. Twee routes zijn hierbij bijzonder relevant: de insulinesignalering en de FSH-route (follikelstimulerend hormoon).

Op het gebied van de insulinesignalering werkt myo-inositol als secundaire mediator, waardoor insuline zijn volledige werking op de doelcellen kan uitoefenen. Een relatief tekort aan intracellulair myo-inositol is bij sommige vrouwen geassocieerd met een lagere insulinegevoeligheid.

Op eierstokniveau is myo-inositol eveneens betrokken bij de overdracht van het FSH-signaal, dat een rol speelt bij de rijping van de eierstokfollikel en dus bij het ovulatieproces.

Deze dubbele betrokkenheid, zowel op metabool als op eierstokniveau, verklaart waarom myo-inositol met zoveel aandacht wordt onderzocht in de context van vrouwelijke vruchtbaarheid, vooral wanneer cyclusstoornissen samengaan met een metabole component.

Verschil tussen myo-inositol en D-chiro-inositol

D-chiro-inositol is een andere vorm van inositol, verkregen door de omzetting van myo-inositol in de cellen. In de fysiologische toestand ligt de plasmaratio tussen myo-inositol en D-chiro-inositol rond de 40 op 1, een evenwicht dat is aangetoond door de internationale consensusconferentie over inositolen in gynaecologie en verloskunde (Facchinetti et al., 2015).

Bij vrouwen met PCOS is deze ratio 0,2:1, wat wijst op een overmatige omzetting van myo-inositol naar D-chiro-inositol. Dit overschot wordt bevorderd door insulineresistentie. Het is echter myo-inositol dat geassocieerd wordt met follikelrijping en de kwaliteit van de eicellen.

Myo-inositol en vrouwelijke vruchtbaarheid: welke effecten?

De beschikbare wetenschappelijke gegevens over myo-inositol verlichten een dubbele werkingswijze, zowel op metabool als op eierstokniveau, waarvan de effecten op ovulatie, de kwaliteit van de eicellen en de hormoonregulatie één voor één gedetailleerd moeten worden.

Regulatie van de ovulatie en de menstruatiecyclus

De wetenschappelijke literatuur heeft zich grotendeels gericht op vrouwen met PCOS, de meest voorkomende endocriene aandoening bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, die in verschillende mate gepaard gaat met dysovulatie, een overschot aan androgenen en een polycystische eierstokmorfologie. Deze groep is door onderzoekers gekozen omdat zij beide werkingsmechanismen van myo-inositol verenigt: de metabole component en de hormonale component.

Een referentie-meta-analyse van gerandomiseerde gecontroleerde studies (Unfer et al., 2017, Endocrine Connections) rapporteert bij vrouwen met PCOS die myo-inositol aanvullen een verbetering van de regelmaat van de menstruatiecyclus en een afname van de indicatoren voor insulineresistentie. Een Duitse observationele studie uitgevoerd bij meer dan 3.600 onvruchtbare vrouwen met PCOS (Regidor en Schindler, 2016) rapporteert na 2 tot 3 maanden suppletie met myo-inositol in combinatie met foliumzuur een hervatting van de ovulatie bij 70% van de gevolgen vrouwen.

Het is echter belangrijk om een essentieel nuance aan te brengen: de meest recente internationale richtlijnen voor de behandeling van PCOS (Teede et al., 2023) plaatsen de relevantie van myo-inositol in de eerste plaats op het metabole vlak, en niet als een zelfstandige oplossing om zwanger te worden. Met andere woorden, myo-inositol ondersteunt de regulatie van de cyclus en kan een hervatting van een regelmatiger ovulatie bevorderen, zonder op zichzelf een behandeling voor onvruchtbaarheid te vormen.

Impact op de kwaliteit van de eicellen

Naast de ovulatiefrequentie hebben meerdere studies zich gericht op de kwaliteit van de eicellen verkregen onder myo-inositolsuppletie, met name in de context van eierstokstimulatieprotocollen tijdens een IVF-traject. Een gerandomiseerde gecontroleerde studie (Unfer, Carlomagno, Rizzo, Raffone en Roseff, European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 2011) die myo-inositol direct vergelijkt met D-chiro-inositol bij vrouwen met PCOS, toont een significant hoger aantal rijpe eicellen in de myo-inositolgroep, zonder verschil in het totaal aantal gepuncteerde eicellen.

Dit resultaat bevestigt het idee dat myo-inositol, in tegenstelling tot D-chiro-inositol, bij voorkeur werkt op de follikelrijping in plaats van uitsluitend op de metabole component. Voor vrouwen die een traject van medisch ondersteunde voortplanting volgen, verlicht dit onderscheid de keuze van de meest relevante inositolvorm volgens het klinische profiel.

Metabole regulatie

De metabole as blijft, op basis van de huidige kennis, het best gedocumenteerde gebied van myo-inositol. Bij vrouwen met PCOS, die vaak te maken hebben met insulineresistentie in combinatie met dyslipidemie, draagt myo-inositol bij aan de verbetering van de insulinegevoeligheid, met gerapporteerde effecten die vergelijkbaar zijn met die van metformine op bepaalde markers, met name de HOMA-index (marker voor insulineresistentie) en de regelmaat van de cycli (literatuurreview, SOGC Position Statement, 2025).

Deze metabole werking is des te belangrijker omdat insulineresistentie de hormonale stoornissen in stand houdt. Echter, 50 tot 70% van de vrouwen met hormonale stoornissen heeft insulineresistentie. Het verbeteren van de insulinegevoeligheid via myo-inositol werkt dus indirect in op de mechanismen die de menstruatiecycli en de vruchtbaarheid bepalen.

Hoe neemt u myo-inositol in om de vruchtbaarheid te ondersteunen?

Naast het werkingsmechanisme ontstaat er snel een praktische vraag voor elke vrouw die een plan maakt om zwanger te worden: welke dosering myo-inositol moet worden verkozen, wanneer moet de suppletie worden gestart, en hoe lang moet men wachten op meetbare effecten.

Aanbevolen dosering

De meest uitgebreid gedocumenteerde dosering in klinische studies naar myo-inositol is 4 gram per dag. Myo-inositol wordt in klinische studies vaak gecombineerd met foliumzuur, omdat foliumzuur systematisch wordt aanbevolen vanaf de wens om zwanger te worden voor de preventie van defecten in de sluiting van de neurale buis en malformaties.

Wanneer begint u met de suppletie

De suppletie met myo-inositol wordt doorgaans gestart zodra er een plan wordt gemaakt om zwanger te worden, met name bij vrouwen met onregelmatige cycli of PCOS. Er bestaat op dit moment geen enkelvoudig venster dat is gevalideerd door een sterk wetenschappelijk consensus; een vroege start, vóór de actieve zoektocht naar zwangerschap, maakt het echter mogelijk om de nodige tijd te laten voor een mogelijke verbetering van het metabole profiel en de regelmaat van de cyclus.

Hoe lang moet u wachten op effecten

De beschikbare klinische studies rapporteren meetbare effecten op de regelmaat van de cyclus en de ovulatiefrequentie na een periode van 2 tot 3 maanden continue suppletie met myo-inositol. Deze duur komt ongeveer overeen met de duur van meerdere volledige menstruatiecycli, een tijdsbestek dat consistent is met de tijd die nodig is voor follikelrijping.

Voor wie is myo-inositol bedoeld in een plan om baby te krijgen?

Vrouwen met onregelmatige cycli

Vrouwen met een onregelmatige menstruatiecyclus, zelfs zonder formele diagnose van PCOS, vormen een profiel voor dat myo-inositol is onderzocht, met name wanneer deze onregelmatigheid gepaard gaat met tekenen van insulineresistentie.

Vrouwen met insulineresistentie en gewichtsproblemen

Aangezien de metabole component centraal staat in de werkingswijze van myo-inositol, vertegenwoordigen vrouwen met insulineresistentie, met of zonder bijbehorend overgewicht, het profiel voor dat de wetenschappelijke gegevens het meest solide zijn, met name op de glycemische en lipidische markers.

Vrouwen met PCOS

PCOS blijft de meest onderzochte aandoening in verband met myo-inositol, vanwege de frequente coëxistentie van cyclusstoornissen en insulineresistentie bij deze patiënten. Het is belangrijk om te onthouden dat een voedingssupplement op basis van myo-inositol PCOS niet als zodanig behandelt: het ondersteunt bepaalde mechanismen die met deze aandoening samenhangen, in de context van een integrale behandeling bepaald door een zorgverlener.

Vrouwen in een vruchtbaarheidstraject

Voor vrouwen die een traject van medisch ondersteunde voortplanting volgen, is myo-inositol onderzocht vanwege de impact op de kwaliteit van de eicellen. Het vervangt niet het opgestelde medische protocol, maar kan worden geïntegreerd in de integrale overweging, in overleg met het medische team dat het traject volgt.

Myo-inositol: een veilige en goed verdragen actieve stof

Voordat u overweegt om te suppleren, is de vraag naar de tolerantie en de veiligheid van het gebruik van myo-inositol legitiem, zelfs in de meest gevoelige situaties zoals zwangerschap of de combinatie met andere behandelingen.

Tolerantie en veiligheid

Het tolerantieprofiel van myo-inositol wordt in de wetenschappelijke literatuur regelmatig als gunstig beschreven. Een review die zich specifiek richt op de veiligheid van het gebruik van inositolen (Carlomagno en Unfer, 2011) rapporteert geen significante bijwerkingen bij de gewoonte bestudeerde doseringen, zelfs niet bij langdurig gebruik. De gerapporteerde effecten, wanneer ze voorkomen, blijven minimaal en gastro-intestinaal (winderigheid, lichte maagdarmklachten) en treden voornamelijk op bij doseringen die aanzienlijk hoger zijn dan die die in de context van vruchtbaarheid worden gebruikt (tot 12 g/d).

Kan men myo-inositol innemen tijdens de zwangerschap?

Meerdere gerandomiseerde studies hebben de suppletie met myo-inositol beoordeeld die aan het begin van de zwangerschap werd gestart, voornamelijk bij vrouwen met een verhoogd risico op zwangerschapsdiabetes. Deze studies, uitgevoerd bij Europese populaties, rapporteren een goede algemene tolerantie, met slechts één geïsoleerd geval van hoofdpijn gerapporteerd in de gehele verzameling van de onderzoeken. Deze gegevens zijn geruststellend voor het voortzetten van een suppletie aan het begin van de zwangerschap, maar elke beslissing moet onder begeleiding blijven van de zorgverlener die de zwangerschap begeleidt.

Interacties met andere supplementen of behandelingen

Myo-inositol vertoont geen gedocumenteerde belangrijke interacties met gebruikelijke behandelingen. Het wordt aanbevolen om het advies van een zorgverlener te vragen voordat u begint met suppleren, met name bij chronische behandeling, en in de context van een aangepaste levensstijl.

Bronnen

• Unfer V, Facchinetti F, Orrù B, Giordani B, Nestler J. Myo-inositol effects in women with PCOS: a meta-analysis of randomized controlled trials. Endocrine Connections. 2017;6(8):647-658.
• Facchinetti F, Bizzarri M, Benvenga S, et al. Results from the International Consensus Conference on Myo-inositol and D-chiro-inositol in Obstetrics and Gynecology. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2015;195:72-76.
• Unfer V, Carlomagno G, Rizzo P, Raffone E, Roseff S. Myo-inositol rather than D-chiro-inositol is able to improve oocyte quality in intracytoplasmic sperm injection cycles. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2011;15(4):452-457.
• Regidor PA, Schindler AE. Myoinositol as a safe and alternative approach in the treatment of infertile PCOS women: a German observational study. Int J Endocrinol. 2016;2016:9537632.
• Carlomagno G, Unfer V. Inositol safety: clinical evidences. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2011;15(8):931-936.
• Teede HJ, et al. International evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. 2023.
• Nestler JE, Jakubowicz DJ, Reamer P, Gunn RD, Allan G. Ovulatory and metabolic effects of D-chiro-inositol in the polycystic ovary syndrome. N Engl J Med. 1999;340(17):1314-1320.